Şap nedir?

Çift tuzların çok bilinen bir çeşiti olup, 1+ ve 3+ değerlikli metaller, sülfat kökü ve kristal suyu bulunduran bir bileşik. En çok bilineni ve kullanılanı alüminyum şapıdır. Bu şapta alüminyumun yanına potasyum, sodyum, amonyum, sezyum, gümüş, rubidyum ve birçok organik aminler girebilir. Alüminyum şapı 1+ değerlikli metal sulfatın alüminyum sulfatla birleştirilmesinden elde edilirşap Bu şapa potasyum alüminyum şapı denir.

Birçok şap çeşiti mevcuttur. Örnek olarak; demir, krom, mangan, kobalt, titan, vanadyum, toryum, iridyum vs. şapları verilebilir.

Ticari açıdan en önemli şap türü olan potasyum alüminyum şapına adi şap denir. Bu şap oktaedrik yapıda olup, 92°C’de erir. 100°C’de billur (kristal) suyunu kaybetmeye başlar. Sudaki çözünürlüğü sıcaklıkla çok iyi bir şekilde artar. 15°C’de 100 gram suda 9,59 gram çözünür. Buruk bir lezzeti vardır. Havada kararlıdır.

Tarihi

Şap imalatının tarihi çok eskidir. On beşinci asırda Türkler boya fabrikalarında mordan olarak kullandılar. Yaklaşık 1460’ta John de Castro, şapın fabrikasyonunu Türklerden öğrendikten sonra bu bilgileri İtalya’ya götürdü. İtalya’dan diğer ülkelere yayıldı. Halen aynı usul kullanılmaktadır. Memleketimizde Şebinkarahisar’da (30 milyon ton), Şaphane köyünde (Kütahya, 1.440.000 ton) Şaphane Dağında (Foça, 1.350.000 ton) şap taşı madenleri vardır.

Kullanılışı

Şapların herbirinin önemli kullanma sahaları vardır. Bunlardan tıp, tekstil, şeker, kağıt, boya ve kibrit sanayileri başta gelir. Adi şap daha ziyade boyacılıkta ve kağıtçılıkta; kızıl menekşe renginde, kubik billurlar şeklinde olan potasyum krom şapı da boyacılıkta ve dericilikte kullanılır. Şaplar, kabartma tozu, kan durdurucu, damar büzücü, yangın söndürücü, mordan (renk sabitleştirici) olarak, sulardaki yabancı maddeleri pıhtılaştırmada kullanılır.

Sözlükte "şap" ne demek?

1. Alüminyum ve potasyum sülfatından ya da amonyum alüminyum sülfatından oluşan, sıcak suda eriyen, tadı buruk, antiseptik bir madde.
2. İnce kum ve çimentoyla yapılan düzgün döşeme sıvası.
3. İstekle öperken çıkan sesi anlatır.

--Reklam--